သမိုင္းျဖစ္စဥ္

၁၈၂၆ခုႏွစ္၊ အဂၤလိပ္-ျမန္မာပထမစစ္ပြဲၿပီးခ်ိန္မွစ၍ ၿဗိတိသွ်တို႕သည္ ယင္းတို႕၏အဂၤလိပ္ရုိးရာဥပေဒစနစ္ကို ျပဳျပင္ထားသည့္ ဥပေဒစနစ္ကို ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ စတင္က်င့္သံုးခဲ့ၿပီး၊ အစိုးရေရွ႕ေနခ်ဳပ္တစ္ဦး၊ အစိုးရ တရားလႊတ္ေတာ္ေရွ႕ေနမ်ားႏွင့္ အစိုးရေရွ႕ေနမ်ားကို ျပစ္မႈဆိုင္ရာမႈခင္းမ်ား ႏွင့္ တရားမမႈမ်ားတြင္ ႏိုင္ငံေတာ္ကိုယ္စားလိုက္ပါေဆာင္ရြက္ရန္ ခန္႕ထားခဲ့ပါသည္။

၁၉၄၈ ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံ လြတ္လပ္ေရးရ သည့္အခါ ၁၉၄၇ခုႏွစ္ ႏိုင္ငံေတာ္ ဖြဲ႕စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံု အေျခခံဥပေဒႏွင့္ ၁၉၄၈ခုႏွစ္ ႏိုင္ငံေတာ္ ေရွ႕ေနခ်ဳပ္ အက္ဥပေဒတို႕အရ ေရွ႕ေနခ်ဳပ္ရုံးကို တည္ေထာင္ ဖြဲ႕စည္းခဲ့ပါသည္။ ၁၉၆၂ခုႏွစ္တြင္ ေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီအစိုးရက ႏုိင္ငံေတာ္တာ၀န္မ်ားကို ဆက္ခံေဆာင္ရြက္သည့္အခါ ေရွ႕ေနခ်ဳပ္ရုံးသည္ ဆက္လက္တည္ရွိခဲ့ပါသည္။ ထိုအခ်ိန္အထိ ေရွ႕ေနခ်ဳပ္၏လုပ္ငန္းတာ၀န္မ်ားမွာ ျပစ္မႈဆိုင္ရာ မႈခင္းမ်ားႏွင့္တရားမမႈမ်ားတြင္ ႏိုင္ငံေတာ္ကိုယ္စား လိုက္ပါေဆာင္ရြက္ျခင္းႏွင့္ အစိုးရကို ဥပေဒအႀကံေပးျခင္း တို႔ျဖစ္ပါသည္။ ၁၉၇၂ ခုႏွစ္တြင္ ယခင္ တည္ရွိခဲ့သည့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၲရားကိုဖ်က္သိမ္းသည့္အခါ ေရွ႕ေနခ်ဳပ္ရုံးကို အသစ္ျပန္လည္ဖြဲ႕စည္းၿပီး၊ အမႈလိုက္ျခင္း၊ ဥပေဒအႀကံေပးျခင္း၊ ဥပေဒၾကမ္းေရးဆြဲျခင္းႏွင့္ ဥပေဒဘာသာျပန္ျခင္း တာ၀န္မ်ားေဆာင္ရြက္ရန္ အပ္ႏွင္းခဲ့ပါသည္။ ယင္းေနာက္ ၁၉၇၄ခုႏွစ္တြင္ ျပည္ေထာင္စု  ဆိုရွယ္လစ္သမၼတျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကုိ အတည္ျပဳက်င့္သံုးခဲ့ၿပီး၊ ျပည္သူ႕ဥပေဒအက်ဳိးေဆာင္ အဖြဲ႕ကို ဖြဲ႕စည္းခဲ့ပါသည္။ ၁၉၇၄ခုႏွစ္ ျပည္သူ႕ဥပေဒအက်ဳိးေဆာင္အဖြဲ႕ဥပေဒပါ ျပဌာန္းခ်က္မ်ားအရ ဗဟိုဥပေဒရုံး၊ ျပည္နယ္ႏွင့္ တိုင္းဥပေဒရုံးမ်ား၊ ၿမိဳ႕နယ္ဥပေဒရုံးမ်ားကို ဖြဲ႕စည္းခဲ့ပါသည္။ ၁၉၈၈ခုႏွစ္တြင္ ႏိုင္ငံေတာ္ျငိမ္၀ပ္ ပိျပားမႈတည္ ေဆာက္ေရးအဖြဲ႕က ႏိုင္ငံေတာ္တာ၀န္မ်ား ရယူသည္႔အခါ ၁၉၈၈ခုႏွစ္၊ ေရွ႕ေနခ်ဳပ္ ဥပေဒကိုျပဌာန္းျပီး၊ ေရွ႕ေနခ်ဳပ္ရုံး၊ ျပည္နယ္ႏွင့္ တိုင္းဥပေဒရုံးမ်ား၊ ျမိဳ႕နယ္စု(ခရုိင္) ဥပေဒရုံးမ်ား ႏွင့္ျမိဳ႕နယ္ဥပေဒ ရုံးမ်ား ကိုဖြဲ႔စည္းခဲ့ပါသည္။ ေရွ႕ေန ခ်ဳပ္ရုံးခြဲ(မႏၱေလး)၊ ျပည္နယ္ ဥပေဒရုံးခြဲ ၂ရုံးႏွင့္ တိုင္းဥပေဒရုံးခြဲ ၁ရုံးတို႕ကို ဖြဲ႕စည္းခဲ့ပါသည္။

၂၀၀၁ခုႏွစ္ ေရွ႔ေနခ်ဳပ္ဥပေဒသည္ အခ်ိန္အခါႏွင့္လိုက္ေလ်ာညီေထြျဖစ္ေစရန္ သမိုင္းအေတ႔ြ အၾကံဳႏွင့္ လက္ေတြ႔မ်ားအေပၚ အေျခခံထားသည့္ ဥပေဒျဖစ္ပါသည္။ ယင္းဥပေဒကို ၂၀၀၃ခုႏွစ္တြင္ တစ္ၾကိမ္ျပင္ဆင္ခဲ့ပါသည္။

၂၀၁၀ျပည့္ႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလ ၂၈ရက္ေန႔တြင္ ျပည္ေထာင္စု ေရွ႕ေနခ်ဳပ္ဥပေဒကို ၂၀၀၈ခုႏွစ္၊ ျပည္ေထာင္စုသမၼတ ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံဥပေဒႏွင့္အညီ ျပ႒ာန္းခဲ့ပါသည္။

၂၀၀၈ခုႏွစ္ ေမလ(၂၉)ရက္ေန႕တြင္ ျပည္လံုးကၽြတ္ ဆႏၵခံယူပြဲၾကီးျဖင့္ ျပည္ေထာင္စုသမၼတ ျမန္မာ ႏိုင္ငံေတာ္  ဖ႔ြဲစည္းပံုု အေျခခံ ဥပေဒကို အတည္ ျပဳျပ႒ာန္းခဲ့ပါသည္။ ျပည္ေထာင္စုသမၼတျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒပုဒ္မ ၄၄၃ ႏွင့္အညီ ျပည္ေထာင္စုေရွ ့ေနခ်ဳပ္ဥပေဒအား ၂၀၁၀ျပည့္နွစ္ ေအာက္တိုဘာလ၂၈ ရက္ေန ့တြင္ ျပ႒ာန္းခဲ ့ပါသည္။

ယင္းဥပေဒအရ ျပည္ေထာင္စု ေရွ႕ေနခ်ဳပ္ နွင့္ ဒုတိယ ေရွ့ေနခ်ဳပ္ တစ္ဦးအား ႏိုင္ငံေတာ္ သမၼတ ကခန္႔အပ္ခဲ့ပါသည္။ ျပည္ေထာင္စုေရ႔ွေနခ်ဳပ္ သည္ ျပည္ေထာင္စု အစိုးရ အဖြဲ ့၀င္ျဖစ္ျပီး ႏိုင္ငံေတာ္ သမၼတအား တာ၀န္ခံရပါသည္။

ျပည္ေထာင္စု ေရွ႕ေနခ်ဳပ္ ဥပေဒအရ ျပည္ေထာင္စု ေရွ႕ေနခ်ဳပ္အား ဥပေဒဘာသာျပန္ဆိုျခင္း လုပ္ပိုင္ခြင့္ကို အပ္ႏွင္းခဲ့ပါသည္။ ျပည္ေထာင္စုေရွ႔ေနခ်ဳပ္အား အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာကြန္ဗင္းရွင္းမ်ား၊ ေဒသဆိုင္ရာသေဘာတူညီခ်က္မ်ားတုိ႔တြင္ ပါ၀င္သင့္/မသင့္ စသည္တို႔ကိုလည္းေကာင္း၊ ႏွစ္နိုင္ငံ သို႔မဟုတ္ ႏိုင္ငံအမ်ားပါ၀င္သည့္စာခ်ဳပ္မ်ား၊ နားလည္မႈမွတ္တမ္းမ်ား၊ နားလည္မႈသေဘာတူညီခ်က္မ်ား၊ ျပည္တြင္းျပည္ပ ရင္းႏွီးျမုုဳပ္ႏွံမႈဆိုင္ရာစာခ်ဳပ္စာတမ္းမ်ား၊ အျခားစာခ်ဳပ္စာတမ္းမ်ားႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ ျပည္ေထာင္စုအဆင့္  အဖြဲ႕အစည္းမ်ားအား ဥပေဒအၾကံ ေပးျခင္းကိုလည္းေကာင္းေဆာင္ရြက္ရပါသည္။ ျပည္ေထာင္စုေရွ့ေနခ်ဳပ္သည္ ျပစ္မႈဆိုင္ရာမႈခင္းမ်ားတြင္ အစိုးရေရွ့ေနျဖစ္ျပီး အစိုးရပါ၀င္သည့္ တရားမမႈခင္းမ်ားကိုလည္း အစိုးရဘက္မွလိုက္ပါေဆာင္ရြက္ရပါသည္။

ျပည္ေထာင္စုသမၼတျမန္မာနိုင္ငံေတာ္ဖြဲ ့စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ ပုဒ္မ ၃၇၈(က) အရ ႏိုင္ငံသား၊ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ မူလအခြင့္အေရးႏွင့္တာဝန္မ်ားႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ ျပည္ေထာင္စုတရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္သုိ႔ စာခြ်န္ေတာ္အမိန့္ထုတ္ဆင့္ေပးရန္ ေလွ်ာက္ထားမႈမ်ားတြင္ ႏိုင္ငံေတာ္ဘက္မွလိုက္ပါေဆာင္ရြက္ရပါသည္။

ျပည္ေထာင္စု သမၼတ ျမန္မာ ႏိုင္ငံေတာ္ ဖြဲ႔စည္းပံု အေျခခံ ဥပေဒ ပုဒ္မ၂၆၆ အရ ႏိုင္ငံေတာ္ သမၼတသည္ တိုင္းေဒသၾကီး သို႔မဟုတ္ ျပည္နယ္ ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္က ဥပေဒ အၾကံဥာဏ္မ်ား ရယူႏိုင္ရန္ႏွင့္ ဥပေဒဆိုင္ရာတာဝန္မ်ား ေပးအပ္ႏိုင္ရန္ ၀န္ၾကီးခ်ဳပ္က သက္္ဆိုင္ရာလႊတ္ေတာ္၏သေဘာတူညီခ်က္ျဖင့္ တင္ျပသည့္ ပုဂၢိဳလ္အား တိုင္းေဒသၾကီး သို႔မဟုတ္ ျပည္နယ္ ဥပေဒခ်ဳပ္အျဖစ္ ခန္႔အပ္တာဝန္ ေပးပါသည္။ ယင္းျပည္ေထာင္စု ေရွ႕ေနခ်ဳပ္ဥပေဒက ျပ႒ာန္းခ်က္မ်ားသည္ ယခင္ ေရွ႕ေနခ်ဳပ္ ဥပေဒမ်ားႏွင့္ မတူညီကြဲျပားသည့္  ျပ႒ာန္းခ်က္ မ်ားျဖစ္ပါသည္။

ထို့့ျပင္ ျပည္ေထာင္စု ေရွ႕ေနခ်ဳပ္ရုံးႏွင့္ အဆင့္ဆင့္ေသာ ဥပေဒရုံးမ်ားမွ ဥပေဒအရာရွိမ်ား ဥပေဒဆိုင္ရာ သုေတသန အမ်ိဳးမိ်ဳး ကိုေလ့လာျခင္း၊ ျပဳစုျခင္း ေဆာာင္ရြက္ႏိုင္ရန္ ဥပေဒအႏွစ္ခ်ဳပ္ စာအုပ္မ်ားကို ျမန္မာဘာသာျဖင့္ လည္းေကာင္း၊ အဂၤလိပ္ဘာသာျဖင့္ လည္းေကာင္း ျပဳစုထုတ္ေဝျခင္းႏွင့္ ဥပေဒဂ်ာနယ္၊ ဥပေဒေဝါဟာရ အဘိဓာန္ႏွင့္ အျခားဥပေဒ သုေတသနလုပ္ငန္းမ်ား ျပဳစုျခင္းတို႕ေဆာင္ရြက္ရန္ တာဝန္ေပးအပ္ထားပါသည္။ ထို႔ျပင္ ျပည္ေထာင္စုေရွ႕ေနခ်ဳပ္ရုံးသည္ ယင္း၏ အေရးၾကီးေသာလုပ္ငန္းမ်ားကို ဒီဂ်စ္တယ္စနစ္ျဖင့္ လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္ျခင္းႏွင့္ မိမိ၏ လုပ္ငန္းတာဝန္အခိ်ဳ႔ကို အီလက္ထေရာနစ္စီမံခ်က္အရ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေဆာင္ျခင္းတို႕ကို ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိပါသည္။

ျပည္ေထာင္စုေရွ႕ေနခ်ဳပ္ရုံးသည္ ဥပေဒအရာရွိမ်ားက ယင္းတို႕၏တာ၀န္မ်ားကို စနစ္တက်စည္းကမ္းရွိစြာျဖင့္ က်င့္၀တ္ႏွင့္အညီ လိုက္နာၾကေစေရးအတြက္ ”ဥပေဒပညာသည္ အက်င့္သိကၡာႏွင့္ ျပည့္စံုေသာ ပညာျဖစ္သည္” ဆိုသည့္ ေဆာင္ပုဒ္ကိုလမ္းညႊန္အျဖစ္သတ္မွတ္ပါသည္။

တရားမွ်တမႈကိုေဖာ္ညႊန္းေၾကာင္း အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာက အသိအမွတ္ျပဳထားသည့္ ခ်ိန္ခြင္ပံုပါေသာ ရင္ထိုးတံဆိပ္ႏွင့္ ”ဥပေဒ” ဆိုသည့္အျပာေရာင္ စာသားကို အျဖဴေပၚ၌ ေရးသားထားေသာ ရင္ထိုးတံဆိပ္တို႕ကိုလည္း ျပည္ေထာင္စုေရွ႕ေနခ်ဳပ္ရုံး၏ အမွတ္အသားတစ္ခုအျဖစ္ သတ္မွတ္၀တ္ဆင္ေစပါသည္။